Μια νέα, σημαντική παρέμβαση της τελευταίας στιγμής στο νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας αλλάζει ριζικά τον τρόπο που αναγνωρίζονται συγκεκριμένοι δρόμοι στην εκτός σχεδίου δόμηση. Η αρμοδιότητα αφαιρείται από τις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις και μεταφέρεται στο ανώτατο θεσμικό επίπεδο, με την έκδοση Προεδρικού Διατάγματος.

Η αλλαγή αυτή εισάγεται με το άρθρο 79 (παράγραφος 10) του κατατεθέντος νομοσχεδίου και τροποποιεί το άρθρο 251 του Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς». Πρόκειται για μια ρύθμιση που επηρεάζει άμεσα την οικοδομησιμότητα χιλιάδων γηπέδων, καθώς ο νομικός χαρακτηρισμός ενός δρόμου αποτελεί το «κλειδί» για την έκδοση οικοδομικής άδειας.

 

 Ποιους δρόμους αφορά η νέα ρύθμιση;

Η τροποποίηση δεν εφαρμόζεται αδιακρίτως σε κάθε αγροτικό, ιδιωτικό ή κοινόχρηστο δρόμο. Αφορά αποκλειστικά μια συγκεκριμένη κατηγορία δημοτικών ή κοινοτικών οδών:

  • Οδικοί άξονες σύνδεσης: Δρόμοι που ενώνουν οικισμούς του ίδιου Δήμου ή οικισμούς όμορων Δήμων.
  • Διασύνδεση με το κεντρικό δίκτυο: Δρόμοι που συνδέουν οικισμούς με διεθνείς, εθνικές ή επαρχιακές οδούς.
  • Ο κανόνας της «κυριότερης» οδού: Εάν υπάρχουν περισσότεροι από ένας δρόμοι που συνδέουν τους ίδιους οικισμούς, η διαδικασία εφαρμόζεται μόνο στην κυριότερη από αυτές τις οδούς.

 

 Τι αλλάζει στην πράξη: Από την Αποκεντρωμένη στο Προεδρικό Διάταγμα

Μέχρι σήμερα, η αναγνώριση αυτών των οδών γινόταν με μια σχετικά πιο γρήγορη τοπική διαδικασία. Η νέα ρύθμιση αυστηροποιεί πλήρως το πλαίσιο:

  • Το παλαιό καθεστώς: Η αναγνώριση υπογραφόταν με απόφαση του Γραμματέα της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης.
  • Το νέο καθεστώς: Η απόφαση αντικαθίσταται από Προεδρικό Διάταγμα (Π.Δ.). Η έκδοσή του προϋποθέτει πρόταση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, καθώς και τη γνώμη του Κεντρικού Συμβουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΣΥΠΟΘΑ).
  • Αυτονομία ευρύτερης καταγραφής: Η διάταξη αυτή λειτουργεί ανεξάρτητα και δεν καταργεί τη γενικότερη, χωριστή διαδικασία συνολικής καταγραφής και κύρωσης του δημοτικού οδικού δικτύου της χώρας.

 

Η σύνδεση με την οικοδομησιμότητα και τα 4 στρέμματα

Η νομική αναγνώριση της οδού συνδέεται άμεσα με τις αυστηρές προϋποθέσεις δόμησης που προβλέπει η περίπτωση β΄ του άρθρου 251. Συγκεκριμένα, για να είναι ένα εκτός σχεδίου γήπεδο οικοδομήσιμο, απαιτούνται:

  • Ελάχιστο εμβαδόν: 4.000 τετραγωνικά μέτρα (4 στρέμματα).
  • Ελάχιστο πρόσωπο: 45 μέτρα πάνω στον αναγνωρισμένο δρόμο.
  • Ελάχιστο βάθος: 50 μέτρα.

 

Η ερμηνεία της αλλαγής: Γιατί επιλέχθηκε το Προεδρικό Διάταγμα;

Η μεταφορά της αρμοδιότητας στο επίπεδο του Προεδρικού Διατάγματος έχει σαφή νομική και θεσμική εξήγηση:

  • Νομική θωράκιση από το ΣτΕ: Το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) έχει ακυρώσει κατά το παρελθόν δεκάδες αποφάσεις Αποκεντρωμένων Διοικήσεων για αναγνωρίσεις δρόμων, κρίνοντας ότι οι κοινόχρηστοι χώροι πρέπει να προστατεύονται με αυστηρότερο τρόπο. Το Προεδρικό Διάταγμα περνά από τον προληπτικό έλεγχο νομιμότητας του ΣτΕ, άρα η αναγνώριση γίνεται ακλόνητη.
  • Μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου: Μηχανικοί και ιδιοκτήτες θα γνωρίζουν με απόλυτη βεβαιότητα αν ο δρόμος προσφέρει πράγματι οικοδομησιμότητα, χωρίς τον φόβο μελλοντικών δικαστικών εμπλοκών.
  • Μεγαλύτερος χρόνος αναμονής: Στον αντίποδα, η έκδοση ενός Προεδρικού Διατάγματος είναι μια σαφώς πιο χρονοβόρα γραφειοκρατική διαδικασία σε σχέση με μια απόφαση Αποκεντρωμένης Διοίκησης.

 

Από την ομάδα των μηχανικών μας, με εστίαση στην παρακολούθηση της πολεοδομικής νομοθεσίας και των νέων ψηφιακών πλατφορμών.