Σε τροχιά ριζικής αναδιάρθρωσης εισέρχεται ο τρόπος έκδοσης και ελέγχου των οικοδομικών αδειών στη χώρα. Η επίσημη ένταξη της πράξης «Ενσωμάτωση στο Ελληνικό Κτηματολόγιο των Υπηρεσιών Δόμησης» (με Κωδικό ΟΠΣ 5228639 [5228639] και προϋπολογισμό 6,2 εκατ. ευρώ) σηματοδοτεί τη σταδιακή απομάκρυνση των ΥΔΟΜ από την τοπική αυτοδιοίκηση και τη μεταφορά τους υπό την ομπρέλα ενός ενιαίου φορέα. Η συγκεκριμένη μεταρρύθμιση έχει ήδη προκαλέσει έντονες συζητήσεις στον τεχνικό και νομικό κόσμο, καθώς οι προσδοκίες για τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό συνυπάρχουν με σοβαρές επιφυλάξεις για την πρακτική εφαρμογή του εγχειρήματος.

Μια ψύχραιμη και αντικειμενική ματιά στα δεδομένα αναδεικνύει τόσο τα προσδοκώμενα οφέλη όσο και τα σημεία έντονου προβληματισμού.

 

 Τα δύο πρόσωπα της μεταρρύθμισης

Η συζήτηση γύρω από τη νέα ρύθμιση κινείται σε δύο εντελώς διαφορετικούς άξονες:

  • Η επίσημη κατεύθυνση (Η υπόσχεση για "One-Stop-Shop"): Από την πλευρά του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) και των αρμόδιων φορέων, το έργο παρουσιάζεται ως μια αναγκαία τομή. Στόχος είναι ο πολίτης και ο μηχανικός να εξυπηρετούνται από ένα ενιαίο σημείο για όλα τα θέματα ακινήτων. Η πλευρά αυτή υπόσχεται ταχύτερη έκδοση αδειών, κοινά ψηφιακά πρότυπα και άρση των καθυστερήσεων που παρατηρούνται σήμερα στις υποστελεχωμένες δημοτικές ΥΔΟΜ.
  • Η κριτική της αγοράς (Η καθημερινότητα του επαγγελματία): Στην αντίπερα όχθη, οι επαγγελματικοί φορείς κρατούν μικρό καλάθι. Η υποστελέχωση των υφιστάμενων υπηρεσιών, ο κίνδυνος για νέες δυσλειτουργίες στις ψηφιακές πλατφόρμες και το βάρος μιας τόσο μεγάλης μετάβασης προκαλούν εύλογη ανησυχία για προσωρινό "πάγωμα" των οικοδομικών αδειών κατά τη μεταβατική περίοδο.

 

Χρονοδιάγραμμα και Προθεσμίες: Πότε ξεκινούν όλα;

Το έργο έχει ήδη μπει σε τροχιά υλοποίησης μετά την ανάθεσή του στο Υπερταμείο.

  •  Η έναρξη: Η διαδικασία μετάβασης και η προετοιμασία των ψηφιακών υποδομών έχουν τεθεί σε εφαρμογή.
  • Οι φάσεις υλοποίησης: Η μεταφορά δεν πρόκειται να ολοκληρωθεί άμεσα. Προβλέπεται σταδιακή ενσωμάτωση των τμημάτων που αφορούν την έκδοση οικοδομικών αδειών και τον έλεγχο κατασκευών.
  • Οι αρμοδιότητες που παραμένουν: Αξίζει να σημειωθεί ότι στους Δήμους διατηρούνται τα τμήματα που σχετίζονται με τον αμιγώς πολεοδομικό και χωροταξικό σχεδιασμό της περιοχής τους.

 

Οι θέσεις των Φορέων: ΤΕΕ, ΕΜΔΥΔΑΣ και Δήμοι σε "θέση μάχης"

Η απόφαση αυτή προκαλεί τριγμούς, καθώς οι άμεσα εμπλεκόμενοι εκφράζουν σοβαρές ενστάσεις:

  • ΤΕΕ (Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας): Η κοινότητα των μηχανικών τονίζει ότι μια τέτοια κίνηση προχώρησε χωρίς προηγούμενο ουσιαστικό διάλογο με τους επαγγελματίες του κλάδου. Επισημαίνεται ότι το πρόβλημα των ΥΔΟΜ δεν ήταν ποτέ η διοικητική τους υπαγωγή, αλλά η τραγική υποστελέχωση σε έμπειρο προσωπικό και η έλλειψη σαφούς νομοθετικού πλαισίου.
  • ΕΜΔΥΔΑΣ (Μηχανικοί Δημοσίου): Εκφράζεται έντονη ανησυχία για το εργασιακό καθεστώς και τη μετακίνηση του προσωπικού. Παράλληλα, αμφισβητείται το κατά πόσο το Ελληνικό Κτηματολόγιο, το οποίο ήδη πιέζεται χρονικά για να κλείσει τις δικές του εκκρεμότητες, μπορεί να σηκώσει το επιπλέον βάρος του πολεοδομικού ελέγχου.
  • ΚΕΔΕ (Δήμαρχοι): Οι Δήμοι λαμβάνουν ξεκάθαρη θέση κατά της ρύθμισης. Θεωρούν τη μεταφορά των ΥΔΟΜ πλήγμα για την τοπική αυτοδιοίκηση και, σύμφωνα με πληροφορίες, προετοιμάζουν προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) με σκοπό να ακυρώσουν τις σχετικές διοικητικές πράξεις.
  •  
  • Τα βασικά σημεία προβληματισμού στην πράξη

Για τον επαγγελματία που διαχειρίζεται καθημερινά άδειες και εγκρίσεις, η ουσία κρύβεται στην πρακτική εφαρμογή:

  • Ψηφιοποίηση με προσκόμματα: Η θεωρητική διασύνδεση των συστημάτων (e-Άδειες, myDATA, Κτηματολόγιο) κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο, τυχόν τεχνικές δυσλειτουργίες στις πλατφόρμες ή ασυμβατότητες στις βάσεις δεδομένων θα δημιουργήσουν άμεσο πρόβλημα στον ελεύθερο επαγγελματία.
  • Το κόστος της μετάβασης: Η προσαρμογή στα νέα ψηφιακά και διοικητικά δεδομένα απαιτεί χρόνο και συνεχή ενημέρωση, κάτι που μεταφράζεται σε έμμεσο κόστος για τον τεχνικό κόσμο.
  • Ασάφεια στις ερμηνείες: Η ενοποίηση των υπηρεσιών προϋποθέτει κοινή γραμμή εφαρμογής του νόμου. Αν οι διευκρινιστικές εγκύκλιοι καθυστερήσουν, οι επαγγελματίες ενδέχεται να βρεθούν έκθετοι σε αντικρουόμενες ερμηνείες.

 

Το αν η ενσωμάτωση των ΥΔΟΜ στο Κτηματολόγιο θα πετύχει τον στόχο της ή θα εξελιχθεί σε άλλο ένα γραφειοκρατικό εμπόδιο θα κριθεί στην πράξη. Το βέβαιο είναι ότι ο τεχνικός κόσμος έχει ανάγκη από σταθερούς κανόνες, απλοποίηση των διαδικασιών και ψηφιακά εργαλεία που διευκολύνουν την εργασία, χωρίς να προσθέτουν επιπλέον διοικητικά βάρη.

 

Παντελής Τσούτσας
Lead Engineer της MichanikosApps