Μια ιστορική θεσμική στροφή για την ελληνική δημόσια διοίκηση και τον τεχνικό κόσμο είναι πλέον γεγονός. Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως ο Νόμος 5306/2026 (ΦΕΚ Α' 88/08.06.2026), ο οποίος κυρώνει τον ολοκληρωμένο Κώδικα Χωροταξίας - Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς».
Με τη συγκεκριμένη κωδικοποίηση επιτυγχάνεται η ενοποίηση και ο εξορθολογισμός ενός «λαβυρίνθου» περισσότερων από 170 διάσπαρτων νομοθετημάτων και εκατοντάδων προεδρικών διαταγμάτων. Μια χαοτική πολυνομία που συσσωρευόταν για πάνω από έναν αιώνα αντικαθίσταται τώρα από ένα ενιαίο κείμενο 477 άρθρων.
Για κάθε επαγγελματία μηχανικό, η γνώση της δομής και των βασικών πυλώνων αυτού του νόμου αποτελεί το θεμέλιο της καθημερινής πρακτικής. Ακολουθεί η αναλυτική παρουσίαση της «ραχοκοκαλιάς» του νέου Κώδικα.
Η Δομή και οι 9 Πυλώνες του Κώδικα (Άρθρα 1 - 477)
Ο νέος Κώδικας οργανώνεται σε 9 διακριτά μέρη, καλύπτοντας οριζόντια κάθε πτυχή του φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος:
- Χωρικός Σχεδιασμός (Χερσαίος και Θαλάσσιος): Ρυθμίζει την Εθνική Χωρική Στρατηγική και τα Ειδικά, Περιφερειακά και Θαλάσσια Χωροταξικά Πλαίσια.
- Πολεοδομικός Σχεδιασμός Πρώτου και Δεύτερου Επιπέδου: Περιλαμβάνει τις διαδικασίες για τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ) και τα Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΕΠΣ).
- Εφαρμογή Πολεοδομικών Σχεδίων: Κωδικοποιεί τα εργαλεία υλοποίησης των σχεδίων πόλεων, τις ρυμοτομικές απαλλοτριώσεις και τις εισφορές σε γη και χρήμα.
- Γενικοί Κανόνες Δόμησης & Χρήσεων Γης: Περιλαμβάνει τους γενικούς ορισμούς και το πλαίσιο των επιτρεπόμενων χρήσεων ανά την επικράτεια.
- Δομικός Σχεδιασμός (ΝΟΚ) και Άδειες: Συγκεντρώνει τις τεχνικές διατάξεις του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ) αναφορικά με τα ύψη, τους όγκους, τις αποστάσεις Δ και δ, καθώς και τη διαδικασία ηλεκτρονικής έκδοσης αδειών.
- Αυθαίρετη Δόμηση: Κωδικοποιεί το πλαίσιο καταγραφής, τα πρόστιμα και τις διαδικασίες τακτοποίησης των αυθαιρέτων.
- Επικίνδυνες Οικοδομές: Ρυθμίζει τις διαδικασίες ελέγχου, τον χαρακτηρισμό και τα μέτρα ασφαλείας για κτίρια που παρουσιάζουν στατική ή δομική επικινδυνότητα.
- Αστική Πολιτική και Εθνικές Στρατηγικές: Θέτει το πλαίσιο για τη βιώσιμη αστική κινητικότητα και την ανθεκτικότητα των πόλεων απέναντι στην κλιματική αλλαγή.
- Συλλογικά Όργανα και Μητρώα: Κωδικοποιεί τη λειτουργία των Συμβουλίων Αρχιτεκτονικής (ΣΑ), των ΣΥΠΟΘΑ, καθώς και των Μητρώων Ελεγκτών Δόμησης.
Τι πρέπει να προσέξει ο Μηχανικός: Η ουσία της Κωδικοποίησης
Είναι κρίσιμο να διευκρινιστεί ότι ο Κώδικας, ως νομικό εργαλείο κωδικοποίησης, δεν εισάγει νέους κανόνες δικαίου ούτε τροποποιεί την υφιστάμενη ουσιαστική νομοθεσία. Η αξία του έγκειται στο ότι «καθαρίζει» το τοπίο:
- Καταργεί διατάξεις που είχαν κριθεί αντισυνταγματικές ή είχαν πέσει σε αχρησία.
- Επιλύει τις αντιφάσεις μεταξύ παλαιότερων και νεότερων νόμων.
- Προσφέρει ασφάλεια δικαίου, καθώς μειώνει τον κίνδυνο ακύρωσης διοικητικών πράξεων και οικοδομικών αδειών λόγω λανθασμένης ερμηνείας.
Επιπλέον, ο νόμος συνδέεται με τη δημιουργία μιας διαρκώς επικαιροποιούμενης ψηφιακής βάσης δεδομένων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Κάθε μελλοντική τροποποίηση θα ενσωματώνεται απευθείας στα 477 άρθρα, αποτρέποντας τη δημιουργία ενός νέου νομοθετικού «μωσαϊκού».
Η θεσμοθέτηση του ενιαίου Κώδικα αποτελεί ένα αναμφισβήτητα θετικό βήμα, το οποίο εκσυγχρονίζει το πλαίσιο άσκησης του τεχνικού επαγγέλματος. Η επιτυχία της μετάβασης εξαρτάται πλέον από την ταχύτητα ανταπόκρισης των πολεοδομικών υπηρεσιών και την άμεση έκδοση των απαραίτητων ερμηνευτικών εγκυκλίων. Ο σύγχρονος μηχανικός καλείται να εντάξει τη νέα δομή στην καθημερινή του πρακτική, θωρακίζοντας τις μελέτες του με την ασφάλεια δικαίου που προσφέρει το νέο ΦΕΚ.
Παντελής Τσούτσας
Lead Engineer της MichanikosApps
