Έντονες αντιδράσεις και προβληματισμός για τη σχεδιαζόμενη μεταφορά αρμοδιοτήτων των ΥΔΟΜ στο Κτηματολόγιο - Περαιτέρω απογύμνωση των Δήμων από αρμοδιότητες, συγκεντρωτισμός και αντισυνταγματικότητα
Μπορεί να παραμένει σε επίπεδο εξαγγελιών μέχρι στιγμής η πρόθεση της κυβέρνησης να μεταφέρει τις αρμοδιότητες των αδειοδοτήσεων και των αυθαιρέτων από τις Πολεοδομίες (ΥΔΟΜ) στο Κτηματολόγιο, ωστόσο η συζήτηση έχει ήδη πυροδοτήσει έντονες ανησυχίες τόσο στον τεχνικό κόσμο όσο και στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Ο πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής του παραρτήματος ανατολικής Κρήτης του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ/ΤΑΚ), Γιώργος Ταβερναράκης και ο Αντιδήμαρχος Πολεοδομίας Ηρακλείου και μέλος του Δ.Σ. της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), Νίκος Γιαλιτάκης, καταθέτουν προβληματισμούς, κάνοντας λόγο για μια βαθιά θεσμική τομή που ενδέχεται να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα φιλοδοξεί να λύσει.
Υποστελεχωμένες ΥΔΟΜ και εικόνα απαξίωσης
Ο κ. Ταβερναράκης περιγράφει μια ήδη επιβαρυμένη κατάσταση στις Υπηρεσίες Δόμησης. Σε σύνολο 330 δήμων της χώρας, μόλις 185 διαθέτουν ΥΔΟΜ, ενώ πάνω από το 35% αυτών λειτουργεί με μόλις δύο μηχανικούς. Πολλές υπηρεσίες εξυπηρετούν 8 και 9 δήμους ταυτόχρονα.
Στην Κρήτη, στον Νομό Ηρακλείου ΥΔΟΜ διαθέτουν οι Δήμοι Ηρακλείου, Μινώα Πεδιάδας, Φαιστού και πρόσφατα ο Δήμος Αρχανών -Αστερουσίων. Στον Νομό Λασιθίου λειτουργούν ΥΔΟΜ σε Άγιο Νικόλαο, Ιεράπετρα και Σητεία, με τη Σητεία να έχει απομείνει με δύο υπαλλήλους. Λόγω αδυναμίας προέκυψε και η διαπιστωτική πράξη της Αποκεντρωμένης Διοίκησης για την ΥΔΟΜ Σητείας, ενώ εκκρεμούν εκατοντάδες άδειες. «Έχουμε φτάσει στο σημείο να συσσωρεύονται 300 και 350 άδειες σε εκκρεμότητα. Αυτό δεν είναι ευθύνη των υπαλλήλων, αλλά της χρόνιας υποστελέχωσης» - επισημαίνει ο κ.Ταβερναράκης.
Στις καθυστερήσεις, προσθέτει, συμβάλλουν και οι ασάφειες της νομοθεσίας: «Με τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό, τα νέα όρια οικισμών και τις ελλιπείς διευκρινιστικές εγκυκλίους, φτάσαμε στο παράδοξο άλλοι υπάλληλοι να εκδίδουν άδειες και άλλοι να μην εκδίδουν, αναμένοντας οδηγίες».
Φόβος υπερ-συγκεντρωτισμού και λειτουργικών δυσκολιών
Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, ο υπό σύσταση Εθνικός Οργανισμός Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης (όπως φέρεται να ονομάζεται) θα συγκεντρώσει τις αρμοδιότητες, στα πρότυπα της ΑΑΔΕ. Ο ΕΟΚΕΔ αναμένεται να λειτουργήσει πλήρως ως το 2027, με στόχο να αποτελεί ένα ψηφιακό "one-stop-shop" για την έκδοση οικοδομικών αδειών, τον έλεγχο κατασκευών και την καταγραφή της ακίνητης περιουσίας με διαφάνεια και ταχύτητα. Αυτό είναι τουλάχιστον το πλάνο, όμως ο πρόεδρος του ΤΕΕ/ΤΑΚ εκφράζει διττό προβληματισμό: «Η συγκέντρωση υπηρεσιών, αποφάσεων και εξουσιών στο κεντρικό κράτος προκαλεί εύλογη ανησυχία. Φοβόμαστε ότι μπορεί να δημιουργηθούν περισσότερα προβλήματα από αυτά που θα επιλυθούν». Ιδιαίτερα ανησυχητικό, όπως λέει, είναι το ζήτημα της λειτουργικότητας: «Όταν μια απλή τροποποίηση στο Κτηματολόγιο μπορεί να απαιτεί 8 έως 16 μήνες, πώς θα διασφαλιστεί η ταχύτητα σε κρίσιμες αδειοδοτήσεις;». Θέτει επίσης ερωτήματα για τους επιτόπιους ελέγχους και την επιβολή προστίμων και το πως θα ασκούνται εξ αποστάσεως.
Παράλληλα, Ο Γ.Ταβερναράκης υπενθυμίζει ότι εκκρεμούν κρίσιμα εργαλεία - δασικοί χάρτες με εκατομμύρια αντιρρήσεις να έχουν κατατεθεί, κτηματογράφηση, χαρακτηρισμός οδών, αρχαιολογικοί χάρτες, Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια. «Η στόχευση δεν μας βρίσκει αντίθετους. Όμως αναρωτιόμαστε αν ο χρόνος και ο τρόπος είναι οι κατάλληλοι και αν τελικά θα είναι υπέρ των πολιτών, των μικροϊδιοκτητών, των επενδύσεων, της Κοινωνίας ή αν θα οδηγηθούμε σε πολλαπλάσιες καθυστερήσεις», σημειώνει.
«Οπισθοδρόμηση» και προσφυγή στο ΣτΕ
Από την πλευρά της Αυτοδιοίκησης, ο Νίκος Γιαλιτάκης ξεκαθαρίζει ότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχει επίσημο θεσμικό κείμενο. «Το μόνο που γνωρίζουμε είναι όσα έχουν ανακοινωθεί σε επίπεδο εξαγγελιών. Δεν υπάρχει υπουργική απόφαση, δεν υπάρχει νόμος» - σημειώνει και προσθέτει τη βασική ένσταση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που είναι θεσμική: «Ενώ θα έπρεπε να συζητάμε για περισσότερη αποκέντρωση, κινούμαστε προς μια τεράστια οπισθοδρόμηση. Αποψιλώνεται η Αυτοδιοίκηση από μια βασική της αρμοδιότητα, αυτή της τοπικής ανάπτυξης».
Μάλιστα με δεδομένο το άρθρο 102 του Συντάγματος περί διαχείρισης των τοπικών ζητημάτων από την Τοπική Αυτοδιοίκηση αλλά και την Ευρωπαϊκή Χάρτα Τοπικής Αυτονομίας, ο κ.Γιαιτάκης κάνει λόγο ακόμη και για ζήτημα συνταγματικότητας. Η δυναμική της Αυτοδιοίκησης όμως εξαρτάται καθοριστικά από τους πόρους που έχει να διαειριστεί: «Οι δήμοι στη χώρα μας διαχειρίζονται μόλις το 4-5% του ΑΕΠ, όταν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες φτάνει ακόμη και το 40%. Αντί να ενισχύουμε τους δήμους με πόρους και αρμοδιότητες, αφαιρούμε κι άλλες».
Παράλληλα, εκφράζει έντονη ανησυχία για την εξυπηρέτηση των πολιτών, με βάση τις εξαγγελίες για μεταφορά αρμοδιοτήτων των Πολεοδομιών στο Κτηματολόγιο, στο πλαίσιο ενός κεντρικοποιημένου συστήματος: «Δεν είναι και το καλύτερο παράδειγμα το Κτηματολόγιο. Όταν για ένα πρόδηλο σφάλμα χρειάζονται μήνες, πόσο θα ταλαιπωρείται κάποιος που θέλει να χτίσει μια κατοικία;».
Μάλιστα, η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας έχει ήδη λάβει απόφαση από τον περασμένο Σεπτέμβριο για προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας, εφόσον προχωρήσει η ρύθμιση. «Θα κινηθούμε συντονισμένα. Παρέχουμε νομική και, αν χρειαστεί, οικονομική στήριξη στους δήμους για να προσφύγουμε μαζικά», τονίζει ο Αντιδήμαρχος Πολεοδομίας. Ο ίδιος ξεκαθαρίζει ότι «η τοπική ανάπτυξη οφείλει να περνά από την τοπική αρχή. Το ερώτημα είναι αν θέλουμε ισχυρούς δήμους».
Βαθιές τομές ναι, αλλά πώς και πότε;
Ο πρόεδρος της Δ.Ε. του ΤΕΕ/ΤΑΚ Γιώργος Ταβερναράκης αναγνωρίζει ότι υπάρχουν ψηφιακά εργαλεία και ότι το υφιστάμενο σύστημα μπορεί να ενισχυθεί και να βελτιωθεί. Ωστόσο, εκφράζει την ανησυχία του για το αν η συγκεκριμένη μεταρρύθμιση, με τον τρόπο και στον χρόνο που προωθείται, θα αποδειχθεί τελικά προς όφελος των πολιτών.
«Έχουμε ψηφιακά εργαλεία και μπορούμε να περάσουμε σε μια νέα εποχή» - σημειώνει ο κ. Ταβερναράκης, «αλλά μια τόσο βαθιά τομή απαιτεί ετοιμότητα, υποδομές και σαφές σχέδιο. Διαφορετικά, ο κίνδυνος είναι να μεταφερθούν τα προβλήματα σε ένα πιο συγκεντρωτικό και πιο δυσκίνητο σχήμα».
ΠΗΓΗ neakriti.gr
