Η αρχιτεκτονική ως ποίηση στην καθημερινή ζωή: Οι χώροι και οι χρόνοι του καθημερινού μέσα από το αρχείο της Άννης Βρυχέα
Πέμπτη 15 Δεκεμβρίου 2022 / 16.00 – 20.30
Σχολή Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ / Κτήριο Αβέρωφ, Αμφιθέατρο Α008
Η ημερίδα οργανώνεται από τους Σταύρο Σταυρίδη, Δρ.αρχιτέκτονα, Καθηγητή Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ, Ερνεστίνα Καρυστιναίου-Ευθυμιάτου, Υποψήφια διδακτόρισσα Σχολής Αρχιτεκτόνων, Ερευνήτρια ΚΕΑΕ, Σέργιο Στριγκλόγιαννη, Υποψήφιο διδάκτορα Σχολής Αρχιτεκτόνων Ε.Μ.Π., Ερευνητή ΚΕΑΕ, στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου: «Η αρχιτεκτονική ως ποίηση στην καθημερινή ζωή: Οι χώροι και οι χρόνοι του καθημερινού μέσα από το αρχείο της Άννης Βρυχέα» που υλοποιείται με τη χρηματοδότηση του Κέντρου Έρευνας για τις Ανθρωπιστικές Επιστήμες για το έτος 2022.
Facebook event: https://fb.me/e/29E7FYbwy
Συνοπτική Περιγραφή της Έρευνας
Η αρχιτεκτονική της καθημερινής ζωής, ο βιωμένος χώρος, καθώς και ζητήματα φύλου, κατοικίας και κατοίκησης αποτέλεσαν τις βασικές ανησυχίες και τα κύρια ερευνητικά ενδιαφέροντα στην προσωπική, επαγγελματική και ακαδημαϊκή πορεία της καθηγήτριας της Σχολής Αρχιτεκτόνων του Ε.Μ.Π., Άννης Βρυχέα (1944-2005). Θέτοντας πάντα ως αφετηριακό σημείο την υπεράσπιση του δικαιώματος στην πόλη, το υλοποιημένο και ερευνητικό της έργο εμβάθυνε στη συμμετοχή των χρηστών στην παραγωγή των χώρων και των χρόνων του καθημερινού, παράλληλα με μία διαρκή προσπάθεια κατάργησης χωρικών αποκλεισμών και κοινωνικών διακρίσεων.
Ο καινοτόμος για τα ελληνικά δεδομένα σχεδιασμός της εναλλακτικής πρότασης με τη συμμετοχή των κατοίκων για την ανάπλαση του προσφυγικού συνοικισμού της Θήβας, η συμβολή της στη συνδιάσκεψη Habitat II, η πολυδιάστατη έρευνά της σχετικά με ζητήματα φύλου και χώρου, οι αγώνες της για τη διάσωση των προσφυγικών πολυκατοικιών της λεωφόρου Αλεξάνδρας, μεταξύ άλλων, έθεσαν νέες θεωρητικές και πρακτικές βάσεις μιας εναλλακτικής παραγωγής, οικειοποίησης και νοηματοδότησης του αστικού χώρου ‘από τα κάτω’, διευρύνοντας με τον τρόπο αυτό τα όρια της αρχιτεκτονικής σκέψης και πράξης. Πώς όμως σχετίζεται με τη σημερινή συγκυρία η καινοτόμος προσέγγιση της Άννης Βρυχέα στα ζητήματα του χωροχρόνου του καθημερινού και της έμφυλης διάστασης της κατοίκησης;
Η προτεινόμενη έρευνα έχει ως αρχικό στόχο, ξετυλίγοντας το νήμα της επαγγελματικής και ερευνητικής δραστηριότητας της Α.Βρυχέα, α) να επανεστιάσει στην ευαισθησία με την οποία προσέγγιζε την αρχιτεκτονική της καθημερινής ζωής θέτοντας ως αφετηρία το ερώτημα της ίδιας της καθηγήτριας: «Μέσα στη γενικευμένη κρίση αξιών, ιδεών και ιδεολογιών, […] που βρίσκεται η αρχιτεκτονική; Δηλαδή η ποίηση στην καθημερινή μας ζωή, στην πόλη μας, στις πόλεις μας, στη γειτονιά μας;» (Βρυχέα 1993), β) να επανεξετάσει την εναλλακτική της αυτή προσέγγιση και να μελετήσει τους τρόπους που αυτή θα μπορούσε να προσφέρει στη συζήτηση σχετικά με τα σύγχρονα ζητήματα της πόλης. Παράλληλα, η υλοποίηση της έρευνας στοχεύει στην ανάδειξη της έμφυλης διάστασης της κατοίκησης των χώρων του καθημερινού, καθώς και της σημαντικής (αλλά ελάχιστα αναδειγμένης) γυναικείας παρουσίας στην αρχιτεκτονική και πολεοδομική έρευνα.
Αρχικά, η ερευνητική ομάδα θα μελετήσει τις πρωτογενείς πηγές από το αρχείο της καθηγήτριας Άννης Βρυχέα που βρίσκεται στον Τομέα 3 (Αρχιτεκτονικής γλώσσας, Επικοινωνίας και Σχεδιασμού) της Σχολής Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ, ώστε να επιχειρήσει να καλύψει ένα σημαντικό κενό που υπάρχει επί του παρόντος στην κατανόηση της σημασίας της αρχιτεκτονικής της καθημερινής ζωής. Με σκοπό να φέρει στο φως το θεωρητικό και υλοποιημένο έργο της Βρυχέα, το παρόν ερευνητικό έργο θα εξελιχθεί περαιτέρω με την οργάνωση, ταξινόμηση και ψηφιοποίηση του υλικού, ώστε αυτό να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή ενός καταλόγου, ο οποίος θα αποτελέσει τη βάση για τη δημιουργία ενός ψηφιακού διαδικτυακού αρχείου, ανοικτού και προσβάσιμου για ερευνητές/τριες, φοιτητές/τριες και διδακτικό προσωπικό, με στόχο τη διεύρυνση των εκπαιδευτικών δυνατοτήτων, την ανάδειξη αθέατων δυναμικών του αρχείου και την ενίσχυση της ακαδημαϊκής μνήμης.
