Το εργαστήριο Operative Territories οργανώθηκε από το Urban Transcripts, σε συνεργασία με το Δήμο Σιθωνίας και το Μεταπτυχιακό πρόγραμμα της Αρχιτεκτονικής Τοπίου του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Το “Operative Territories: re-designing the landscapes of tourism” είναι ένα διεθνές εργαστήριο αρχιτεκτονικής τοπίου και αστικού σχεδιασμού το οποίο πραγματοποιήθηκε, 9-15 Μαΐου στο παλαιό δημοτικό σχολείο Συκιάς. Αρχιτέκτονες από την Ιταλία, την Ολλανδία, την Αγγλία, τη Βραζιλία, την Αυστρία, την Αίγυπτο, το Πακιστάν και την Ελλάδα σχεδίασαν για 3 περιοχές της Σιθωνίας. Οι τελικές παρουσιάσεις του εργαστηρίου πραγματοποιήθηκαν την Παρασκευή 15 Μαΐου 2015.
Τα σημεία εκκίνησης του εργαστηρίου είναι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η περιοχή της Σιθωνίας και τα προσφερόμενα πλεονεκτήματα σε συνάρτηση με την ανάδυση σύγχρονων μορφών τουρισμού.
Η ανάπτυξη του τουρισμού σε παγκόσμια κλίμακα έχει οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές/ φυσικές επιρροές. Μπορεί να δημιουργήσει πλεονεκτήματα όσο και μειονεκτήματα καθώς ενώ μπορεί να προκαλέσει οικονομική ανάπτυξη και να αυξήσει το εισόδημα των τοπικών επιχειρήσεων και των εθνών μπορεί να προκαλέσει και αρνητικές επιρροές στις τοπικές κοινωνίες και το περιβάλλον τους. Η δύναμη της τουριστικής βιομηχανίας έχει καταφέρει να μετατρέψει την αρχιτεκτονική και το σχεδιασμό σε εμπορεύματα, διαταράσσοντας τους δύο τομείς από τη σύνδεσή τους με την πραγματική ταυτότητα του τόπου.
Λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτή η τάση θέτει σε κίνδυνο την βιωσιμότητα του ίδιου του τουρισμού, το εργαστήριο αυτό έχει ως στόχο τον επαναπροσδιορισμό της σχέσης ανάμεσα στα πεδία αρχιτεκτονικής -πολιτισμική παραγωγή- και τουρισμού -πολιτισμική κατανάλωση. Χρησιμοποιώντας τους κλάδους της αρχιτεκτονικής τοπίου και του αστικού σχεδιασμού παρήγαγε πρωτότυπες ιδέες και στρατηγικές σχεδιασμού που προωθούν την ανάπτυξη του αειφόρου τουρισμού στη Σιθωνία.
Μέσα από ένα 7ήμερο πρόγραμμα ομαδικής εργασίας, μελέτης της περιοχής, διαλέξεων και κοινωνικών εκδηλώσεων, το εργαστήριο οργανωμένο σε 3 ομάδες παρήγαγε ένα σύνολο προτάσεων για τις επιλεγμένες περιοχές της Σιθωνίας. Κάθε ομάδα εστίασε σε μία διαφορετική περιοχή τόσο σε κλίμακα όσο και τοποθεσία και υπό την εποπτεία ενός καλεσμένου διδάσκοντα (guest tutor) και έναν τοπικού διδάσκοντα (host tutor), συνδυάζοντας την τοπική γνώση με τη διεθνή εμπειρία και τεχνογνωσία.
Οι ομάδες που συμμετείχαν ήταν:
COMMON SENSESCAPES _DYNAMIC ATMOSPHERES IN NEOS MARMARAS
Η ομάδα είχε ως στόχο τον καθορισμό του «βιωματικούτουρισμού» έχοντας ως βάση τις αναδυόμενες αισθήσεις και την ποιότητα του χώρου. Η επιλεγμένη τοποθεσία με το χωριό του Νέου Μαρμαρά, την ιστορική σύνδεση με τον παραδοσιακό οικισμό Παρθενώνα και τη συνύπαρξη του δίπλα στο τουριστικό θέρετρο του Πόρτο Καρράς πρόσφερε την ευκαιρία στους συμμετέχοντες να εμπλακούν κριτικά και να αναπτύξουν έναΠΛΑΊΣΙΟ
για νέες μορφές βιώσιμου τουρισμού. Η θάλασσα, η ιστορική εξέλιξη του δομημένου περιβάλλοντος και του φυσικού τοπίου αποτέλεσαν τη βάση για τη δημιουργία νέων ορόσημων που εκφράζουν την σημασία του τόπου.
Η σχεδιαστική πρόταση του “Common Sensescapes” δίνει έμφαση στις ιστορικές, οικολογικές και πολιτιστικές συνδέσεις του Νέου Μαρμαρά με την ευρύτερη περιοχή και ενισχύει την υπάρχουσα τουριστική υποδομή, προσφέροντας μία εκπαιδευτική μορφή τουρισμού με βάση την εμπειρία και τη μνήμη του τόπου. Ο σχεδιασμός νέων αισθητηριακών πάρκων και ορόσημων χτίζουν το σενάριο μιας βιωματικής μορφής τουρισμού που εξελίσσεται με την εμπλοκή των ανθρώπων με την ποιότητα του φυσικού και του δομημένου περιβάλλοντός τους. Η πρόταση εντάσσει τους τουρίστες και ντόπιους σε ένα κοινό πλαίσιο πολιτισμικής αλληλεπίδρασης, όπου μοιράζονται εμπειρίες του τοπίου και βιώσιμης ανάπτυξης, με βάση την επικοινωνία και τη συμμετοχή.
Διδάσκοντες: Καρολίνα Βασιλικού, Γιώτα Μουρατίδου
participants Evelina Knyzelyte, Mohamed Magdi Hargas, Βιργινία Μαλάμη, Δανάη Σιαβέλη
EXPERIENCING AZAPIKO_ A SYNERGY OF ARCHITECTURE AND NATURE TOWARDS ALTERNATIVE FORMS OF TOURISM
Το σημείο εκκίνησης της ομάδας ήταν η μοναδική εμπειρία του ταξιδιώτη, κατά την επίσκεψή του στην περιοχή Αζάπικο. Ο στόχος ήταν η ενδυνάμωση αυτής της εμπειρία με μικρές παρεμβάσεις.
Μέσα από μια διαδικασία ανάλυσης, εντοπίστηκαν και χαρτογραφήθηκαν ποίκιλες αισθητηριακές επικλήσεις, όπως ασυνήθιστοι ήχοι, μαγευτική θέα, υλικά σε αντίθεση και υφές καθώς και οι κινήσεις των κύριων κατοίκων της περιοχής, όπως κατσίκες, τα ψάρια, κουνέλια, πουλιά και έντομα τα οποία εντοπίστηκαν.
Το συνεχώς εναλλασσόμενο και γεμάτο αντιθέσεις έδαφος των 450 εκταρίων, αναπαραστάθηκε σε μία τομή – ιδεογράφημα το οποίο χρησιμοποιήθηκε ως το κύριο εργαλείο για την ανάπτυξη της κύριας στρατηγικής της πρότασης της ομάδας.
Η τελική πρόταση βασίζεται σε προτεινόμενα καταφύγια και διαδρομές σε συγκεκριμένα σημεία, ιδιαίτερης σημασίας σχηματίζοντας νέες διαδρομές που μπορούν να προσφέρουν στον επισκέπτη μια βιωματική εμπειρία του πλούτου και της ποικιλομορφίας αυτού του μοναδικού τοπίου. Όλες αυτές οι παρεμβάσεις συέθεσαν μια εναλλακτική διαδρομή που δεν είναι μοναδική ούτε υποχρεωτική. Ο επισκέπτης – περιηγητής καθοδηγείται από τα ορατά καταφύγια και μονοπάτια. Η ορατότητα τους είναι λεπτή καθώς τα καταφύγια συγχωνεύονται με το τοπίο και μιμούνται τη μορφή των κατοικιών των ζώων και οι διαδρομές μιμούνται τις μετακινήσεις τους. Η προτεινόμενη διαδρομή προσφέρει μια μοναδική εμπειρία μέσα στο τοπίο δίνοντας τη δυνατότητα για μικρή ή μεγάλη διαμονή και προσφέροντας μια απόδραση από την καθημερινότητα σε ένα χώρο προβληματισμού και εκτίμησης της φύσης και του τοπίου.
Διδάσκοντες: Sabine Hogenhout, Κική Δελιούση
Συμμετέχοντες: Αναστασία Αραμπατζόγλου, Αντιγόνη – Μαρία Καμπιτάκη, Ραΐσσα Μαρία Ανδρεοπούλου, Mohamed Ramadan Mahmoud
THE HORSESHOE TALE_ NEW NARRATIVES FOR THE TOURIST DEVELOPMENT OF PORTO KOUFO
Το ιδιαίτερο τοπίο του Πόρτο Κουφό και τα πιθανά χαρακτηριστικά των κρυφών αφηγήσεων του, αποτέλεσαν τα σημεία εκκίνησης για την ανάπτυξης μια στρατηγική βασισμένη στον τουρισμό μικρής κλίμακας, συγχωνεύοντας την εμπειρία του τόπου με μία προσέγγιση φιλική προς το περιβάλλον.
Ο στόχος είναι η δυνατότητα εξερεύνησης της πλούσιας πολιτιστικής και περιβαλλοντικής πληθώρα του τοπίου του Πόρτο Κουφό μέσω μιας στρατηγικής η οποία δίνει προοπτικές για επέκταση των υπάρχοντών πόρων και τη δυνατότητα συμμετοχής της τοπικής κοινωνίας σε μια συλλογική επιχείρηση που εδρεύει στον πολιτιστικό τουρισμό.
Το μελλοντικό όραμα για το Πόρτο Κουφό στοχεύει στη δημιουργία ενός διαδραστικού και προηγμένου κέντρου με εκπαιδευτικό χαρακτήρα, που θα περιλαμβάνει ένα υπαίθριο μουσείο που διασχίζει την ιστορία της περιοχής από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα και ένα «πάρκο ανακάλυψη» προσφέροντας παράλληλα μια εναλλακτική εμπειρία της τυπικής βιοποικιλότητας και των υφιστάμενων τοπικών δραστηριοτήτων.
Διδάσκοντες: Fabiano Micocci,Ζωή Καρακινάρη
Συμμετέχοντες: Adam Abdulah, Χρυσάνθη Καρακάση, Νεφέλη Γεωργαντζη, Κατερίνα Φουτάκη
