Βόλτα στις συνοικίες της παλιάς πόλης, ανάβαση στο κάστρο, περίπατος στο λιμάνι με τους παλιούς κυβόλιθους, ψώνια στους πεζόδρομους, περιήγηση στη σκιά των τεράστιων καπναποθηκών, φαγητό σε ουζερί με εκλεκτούς μεζέδες: η Καβάλα είναι μια πόλη-εμπειρία!
Το λιμάνι της Καβάλας με θέα στην Παναγία, όπως ονομάζεται η παλιά πόλη. Την Καβάλα θα την αγαπήσεις όταν γνωρίσεις τους ανθρώπους της. Οταν ψάξεις τον δρόμο σου στον δαίδαλο των συνοικιών της Παναγίας, όταν ανέβεις στο κάστρο, όταν μπεις στο Ιμαρέτ και χαζέψεις το ηλιοβασίλεμα έχοντας σε πρώτο πλάνο τους μολύβδινους τρούλους του. Οταν φας ψαράκι στο «Ναυπηγείο» με θέα το παλιό καρνάγιο και τη χλομή χειμωνιάτικη θάλασσα. Οταν περάσεις κάτω από τις Καμάρες. Οταν σταθείς μπροστά στις γιγάντιες καπναποθήκες με τα σπασμένα τζάμια - κτίρια που εκπνέουν μαζί με την υγρασία και τους ψιθύρους χιλιάδων ανθρώπινων ιστοριών: αναμνήσεις μιας ακμαίας μεγαλοαστικής και αστικής τάξης με την κουλτούρα και την πολυτελή ζωή της, ταπεινές ζωές φτωχών προσφύγων και καπνεργατών, οι μορφές των οποίων ζουν για πάντα στις ασπρόμαυρες φωτογραφίες του Μουσείου Καπνού.
Η πόλη της Καβάλας όπως φαίνεται από το κάστρο. Το λιμάνι με τους φοίνικες και τους κυβόλιθους που επιχωματώθηκε, μεγάλωσε και ύστερα περιτριγυρίστηκε από πολυκατοικίες, χωρίς ωστόσο να διώξει τους ψαράδες, που ακόμη καθαρίζουν τις βάρκες τους δίπλα στον κόσμο που κάνει τη βόλτα του εκεί. Παρελθόν, παρόν και μέλλον σφιχταγκαλιάζονται σ' αυτήν τη μακεδονική πόλη του Βορρά. Μια πόλη φιλόξενη.
Χαρακτηριστικό σπίτι στην παλιά πόλη. Βρίσκεται απέναντι από το Ιμαρέτ, έχει αναστηλωθεί και το εσωτερικό του είναι εξαιρετικά διαμορφωμένο και διακοσμημένο.
Το τζαμί της μουσικής στην Παναγία έχει αναστηλωθεί πρόσφατα.Από εδώ περνούσε ο αρχαίος δρόμος που ένωνε Ανατολή και Δύση, Ευρώπη με Ασία και τον οποίο ακολούθησαν Πέρσες και Μακεδόνες, ενώ αργότερα έγινε η Εγνατία οδός. Από τη Νεάπολη ξεκινούσε ο δρόμος που οδηγούσε στους Φιλίππους και στο Παγγαίο με τα κοιτάσματα χρυσού, εδώ κατέληγαν οι θαλάσσιοι δρόμοι από τη Ν. Ελλάδα, τα νησιά του Αιγαίου και τη Μ. Ασία. Η πόλη υποβαθμίστηκε όταν ο Φίλιππος Β' κατέλαβε την περιοχή και ίδρυσε τους Φιλίππους, λειτούργησε ωστόσο για πολλούς αιώνες ως επίνειό τους. Στη ρωμαϊκή εποχή το λιμάνι άκμασε και πάλι. Η Νεάπολη ήταν η πρώτη πόλη όπου αποβιβάστηκε ο Απόστολος Παύλος, το 49 μ.Χ. για να πάει στους Φιλίππους. Μεταξύ 7ου και 8ου αιώνα (των λεγόμενων «σκοτεινών αιώνων») το όνομα της πόλης άλλαξε σε Χριστούπολη.
Περπατώντας πάνω στα τείχη απολαμβάνεις μοναδική θέα.
Στην παλιά πόλη, που ονομάζεται Παναγία, τα σημαντικότερα αξιοθέατα είναι το κάστρο και η ακρόπολη, το Ιμαρέτ και ο παλιός φάρος στο τέλος της οδού Θεοδώρου Πουλίδου, κάτω από τον οποίο υπάρχουν τα βράχια της Παναγίας.
Κομβικό σημείο στην παλιά πόλη είναι η πλατεία του Μοχάμεντ Αλι, που δημιουργήθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα με το γκρέμισμα των σπιτιών όπου κατοικούσαν οι χριστιανοί κατά την τουρκοκρατία. Στο κέντρο υψώνεται το άγαλμά του, ανάμεσα στο κονάκι του και στην εκκλησία της Παναγίας. Η τελευταία κτίστηκε μετά το 1965 πάνω στην παλιότερη μεταβυζαντινή τρίκλιτη βασιλική, που έδωσε το όνομά της στην περιοχή. Το ορειχάλκινο άγαλμα του έφιππου Μοχάμεντ Αλι, φιλοτεχνημένο από τον Στενημαχίτη γλύπτη Κωνσταντίνο Δημητριάδη, έγινε κατά τη μεταφορά του αιτία να ανοίξει η σημερινή οδός Θ. Πουλίδου (άλλοτε Ζαλόγγου).
Το συγκρότημα του Ιμαρέτ σήμερα λειτουργεί ως πολυτελής χώρος φιλοξενίας. Μόνο με ειδική άδεια μπορείτε να περιηγηθείτε στις εσωτερικές αυλές και στους εξαιρετικά διακοσμημένους εσωτερικούς χώρους.Το κονάκι του (δηλαδή το σπίτι της οικογένειάς του) είναι κτισμένο στα τέλη του 18ου αιώνα και υποδειγματικά αναστηλωμένο, όπως και το «Ιμαρέτ», από τους Μισιριάν, οι οποίοι για ένα διάστημα το αξιοποίησαν ως εστιατόριο και στη συνέχεια ως εκθεσιακό χώρο και έδρα του «Ιδρύματος Μοχάμεντ Αλι». Θεωρείται πως ήταν ένα από τα μεγαλύτερα και καλύτερα αρχοντικά της τότε πόλης της Καβάλας. Αποτελείται από ισόγειο και όροφο και περιβάλλεται από ωραίους κήπους. Είναι από τα λίγα σπίτια οθωμανικής αρχιτεκτονικής με ξεχωριστό χώρο ανδρών (selamlik) και γυναικών (harem).
Περπατώντας από την οδό Μοχάμεντ Αλι θα ανακαλύψετε την παλιά συνοικία και είναι ευκαιρία να περάσετε από το τζαμί του Χουσεΐν Μπέη (που ονομάστηκε και της μουσικής, καθώς εδώ έκανε πρόβες η μπάντα του δήμου μετά την απελευθέρωση) στο οποίο έγιναν έργα αναστήλωσης από τον δήμο, όπως και στον μεντρεσέ του 17ου αιώνα που υπάρχει δίπλα. Κάτω από το τζαμί έχει ανασκαφεί ναός με φάσεις παλαιοχριστιανικών και μεσοβυζαντινών χρόνων.
Αρχιτεκτονική
Περίπου τα μισά από τα παλιά σπίτια της Παναγίας κατεδαφίστηκαν ή κατέρρευσαν από την εγκατάλειψη μετά τον πόλεμο, για να κτιστούν στη θέση τους νέα. Η πολιτεία δεν έδειξε ούτε δείχνει σχεδόν καμία μέριμνα για όσα διατηρήθηκαν. Τα περισσότερα από τα σπίτια μπορούν να ενταχθούν σε μια κύρια ομάδα, με τα χαρακτηριστικά της αρχιτεκτονικής που κυριαρχούσε στα Βαλκάνια και σ' όλη την επικράτεια της οθωμανικής αυτοκρατορίας, μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα.
Στη διάρκεια της αναστήλωσης του μνημείου του Ιμαρέτ χρησιμοποιήθηκε αυθεντικό μολύβι για τους παλιούς τρούλους -και η συντήρησή του είναι μια διαρκής... προσπάθεια.Είναι κτισμένα από οικοδομικές συντεχνίες μαστόρων από τη Δυτική Μακεδονία, Ηπειρωτών και Αλβανών. Σε μια δεύτερη κατηγορία ανήκουν ορισμένα αρχοντικά παραδοσιακής αρχιτεκτονικής με νεοκλασικά και μπαρόκ στοιχεία, κατοικίες της οθωμανικής αριστοκρατίας της επαρχίας. Στα σπίτια της τρίτης ομάδας, κτισμένα μετά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, είναι εμφανής ο αστικός χαρακτήρας. Μια τέταρτη ομάδα σπιτιών συνδυάζει τον οθωμανικό νεοκλασικισμό και το μπαρόκ. Μια πέμπτη ομάδα αποτελούν λίγα σπίτια κτισμένα μετά το 1900, με εκλεκτικιστικά χαρακτηριστικά και ελάχιστα με νεοκλασικά στοιχεία.
Το κάστρο και η ακρόπολη
Το καρνάγιο είναι μέρος της πόλης. Η ακρόπολη που βλέπετε σήμερα κατασκευάστηκε από τους Οθωμανούς πάνω στα ερείπια βυζαντινού κάστρου σε δύο φάσεις: το 1425 και το 1530, όταν έγινε και ο εξωτερικός περίβολος με την προσθήκη του οποίου το κάστρο επεκτάθηκε και αύξησε την αμυντική του ισχύ. Το πιο σημαντικό τμήμα της ακρόπολης ήταν ο εσωτερικός περίβολος μέσα στον οποίο υπήρχαν η δεξαμενή νερού -πάνω από την οποία κτίστηκε μικρό τζαμί- η αποθήκη πυρομαχικών και τροφίμων, ο κεντρικός κυλινδρικός πύργος και τα καταλύματα της φρουράς.
Ο εξωτερικός περίβολος, κτισμένος το διάστημα 1530-1536, ένωνε την ακρόπολη με τα περιμετρικά τείχη της χερσονήσου και οχύρωνε την πιο χαμηλή πλευρά του λόφου προς την πλευρά του λιμανιού. Σ' αυτόν υπάρχουν οι δύο πύλες εισόδου στην ακρόπολη.
Προσφυγικά σπίτια «ενσωματωμένα» στις Καμάρες. Μόνο η εξωτερική τους όψη πάντως έχει βαφτεί. Το κάστρο κτίστηκε σε εποχή που δεν χρησιμοποιούσαν πυρίτιδα και προοριζόταν να αντισταθεί σε επιθέσεις με τόξα, βέλη, ξίφη. Ετσι, στα κατοπινά χρόνια δεν μπορούσε να ανταποκριθεί στις νέες τεχνικές του πολέμου και είχε μικρή αμυντική ισχύ.Γι' αυτούς τους λόγους και επειδή δεν υπήρχε μεγάλος κίνδυνος εξωτερικών επιθέσεων, από το 1700 και μετά έπαψε να αποτελεί αμυντικό κέντρο της περιοχής, έγινε όμως τόπος εξορίας και φυλάκισης υπηκόων του σουλτάνου.
Αρχιτεκτονική του Ιμαρέτ
Η αναστήλωση του μνημείου, που έχει κηρυχθεί διατηρητέο, κράτησε 22 μήνες. Το συγκρότημα του Ιμαρέτ χαρακτηρίζεται από τη λιτή του διακόσμηση και τα γεωμετρικά σχήματα. Εχει έντονα χαρακτηριστικά της τουρκο-μπαρόκ περιόδου, πολλές καμπύλες επιφάνειες, τους χαρακτηριστικούς μολύβδινους τρούλους και καμινάδες σε διάφορα ύψη - καθώς όλα τα κελιά του είχαν τζάκι. Υπέροχες είναι οι τρεις εσωτερικές του αυλές και κυρίως η μεγάλη τετράγωνη με την κινστέρνα που σήμερα αποκαλείται «κήπος του νερού».
Η δυτική του πλευρά, πάνω από τα απότομα βράχια, είναι ορατή κυρίως από το λιμάνι, από την αφετηρία των λεωφορείων: εκεί υπάρχουν κομμάτια του τείχους της παλιάς πόλης «ενσωματωμένα» στο Ιμαρέτ. Οι Μισιριάν έχουν δημιουργήσει και μια ΜΚΟ, το «Ινστιτούτο Μοχάμεντ Αλι», που ήδη διοργανώνει στο «κονάκι» του εκδηλώσεις και εκθέσεις με σκοπό την αλληλοκατανόηση πολιτισμών και την προβολή της Ελλάδας στη Μ. Ανατολή και της Αιγύπτου στην Ευρώπη.
πηγή
Επισκεφτείτε μας στην έκθεση που θα πραγματοποιηθεί στην Καβάλα!
