Ένα ενδιαφέρον κουίζ από το περιοδικό 'ΤΕΧΝΟΓΡΑΦΗΜΑ'
1.“Η κεντρική περιοχή μιας πόλης πρέπει να είναι εκτεταμένη και ελεύθερη με μακροχρόνια πρόβλεψη για να αναπτυχθεί ώς δημόσιο κέντρο”.
2.“Οι κατοικίες χωρίζονται σε οικοδομικά τετράγωνα πλήρως οργανωμένα”
3.“Ειδικό σώμα τριών αστυνόμων επιφορτίζεται με αρμοδιότητες πολεοδομικού και περιβαλλοντικού χαρακτήρα. Δεν μπορεί ο καθένας να χτίζει ό,τι θέλει. Οι οικοδομές πρέπει να είναι κατασκευασμένες κατά νόμους”.
4.“Εγκαταστάσεις όπως τυροκομεία, εργαστήρια επεξεργασίας δερμάτων ή νεκροταφεία,
να χωροθετούνται υποχρεωτικά εκτός πόλεως, ώστε το ευ ζην των πολιτών να μην απειλείται
και υποβαθμίζεται από άσχημες μυρωδιές ή απόβλητα”.
5.”Η κατανομή των δραστηριοτήτων σε μια πόλη πρέπει να γίνεται όχι μόνο με οικονομικούς
παράγοντες, αλλά και με αισθητικούς και περιβαλλοντικούς. Πώς χωροθετείται μια πόλη;
Τρεις είναι οι βασικοί παράγοντες: το κόστος μεταφοράς και η ανά μονάδα εδάφους δαπάνη
για την εγκατάστασή της και οι ανάγκες για ποιότητα ζωής και φειδώ του περιβάλλοντος”.
6.“Πρώτα απ’ όλα θα πρέπει να επιλέγεται [για τη δημιουργία οικισμών] μια υγιεινή τοποθεσία,
που θα είναι ψηλά, το κλίμα της θα είναι εύκρατο, δεν θα υπάρχουν γειτονικά έλη, θα έχει σω-
στό προσανατολισμό και σχετικά σταθερή θερμοκρασία, δεν θα υπάρχουν ισχυροί άνεμοι ούτε
υπερβολική υγρασία και θα υπάρχουν επαρκείς φυσικοί και ζωικοί πόροι [...]”
7.“Οι πόλεις χρειάζονται την προοπτική των μεγάλων αρτηριών και κυκλικών πλατειών. Ετσι
ενισχύεται η πολυκεντρικότητα με την ύπαρξη και άλλων υποκέντρων που δίνουν μια πιο συμ-
μετρική ανάπτυξη. Ακόμη η χάραξη λεωφόρων και πλατειών δίνει ομοιογένεια”.
Το Κουίζ:
Από ποιους και κυρίως πότε γράφτηκαν τα παραπάνω (που εδώ παρατίθενται άκρως συμπυ-
κνωμένα και χάριν οικονομίας χώρου σε ...ασύδοτη μετάφραση);
Λύσεις
1 και 2. Ο αρχιτέκτονας Ιππόδαμος, γεννηθείς το 498 πΧ και ιδρυτής του Ιπποδάμειου Συ-
στήματος, μεταξύ άλλων έπινε νερό στο όνομα των εκτεταμένων δημόσιων χώρων και των
οργανωμένων οικοδομικών τετραγώνων. Άφησε και κληρονομιά επί του πρακτέου. Τη Μίλητο,
που χτίστηκε με το ιπποδάμειο σχέδιο, έχοντας ως πιο εντυπωσιακό στοιχείο την εκτεταμένη
κεντρική περιοχή της, που κρατήθηκε ελεύθερη για να αναπτυχθεί ώς δημόσιο κέντρο, τη
γνωστή “αγορά”. Επίσης τον Πειραιά, που διέθετε τρεις πλατιές λεωφόρους και δύο μεγάλες
πλατείες, που όριζαν το κέντρο της πόλης, μία εκ των οποίων ήταν η αγορά.
3. Ο Πλάτων ήταν από τους πρώτους που προειδοποίησαν ότι η αποψίλωση δασών προκαλεί
διάβρωση των εδαφών, μεταβολή του κλίματος και ζημίες στην καλλιέργεια (Κριτίας 111d).
Με βάση δε τις διατάξεις που εισηγείται στους «Νόμους» του, η ίδια η λειτουργία των πόλεων
«ελέγχεται» ως προς την περιβαλλοντική επιβάρυνση, αλλά και την τήρηση πολεοδομικών
κανονισμών. Ο ίδιος προτείνει το σώμα των τριών αστυνόμων για να επιβάλλει την τάξη στα
πολεοδομικά...
4 και 5.Η σχέση της πόλης με τη φύση απασχόλησε τον Αριστοτέλη. Στα «Πολιτικά» του συν-
δέει την κατανομή των δραστηριοτήτων σε μια πόλη όχι μόνο με οικονομικούς παράγοντες,
αλλά και με αισθητικούς και περιβαλλοντικούς. Πώς χωροθετείται μια πόλη; Τρεις είναι οι
βασικοί παράγοντες: το κόστος μεταφοράς και η ανά μονάδα εδάφους δαπάνη για την εγκατά-
στασή της και οι ανάγκες για ποιότητα ζωής και «φειδώ» του περιβάλλοντος. Στην “Αθηναίων
Πολιτεία” αναφέρει δε ότι, μεταξύ των άλλων δραστηριοτήτων τους, οι αστυνομικοί της επο-
χής έπρεπε να επιμελούνται “όπως των κοπρολόγων μηδείς εντός δέκα σταδίων του τείχους
καταβάλη κόπρον”. Εν ολίγοις, είχαν ληφθεί ειδικά μέτρα για τη μεταφορά απορριμμάτων σε
μεγάλη απόσταση έξω από τα τείχη. Παράλληλα, εγκαταστάσεις όπως τυροκομεία, εργαστήρια
επεξεργασίας δερμάτων ή νεκροταφεία, χωροθετούνταν υποχρεωτικά εκτός πόλεως.
6. Ο Βιτρούβιος -Vitruv ή Vitruvius Maximus ή Marcus ή Pollio, καθώς ακόμη και για το
όνομά του υπήρχαν διχογνωμίες- ήταν Ρωμαίος αρχιτέκτων και συγγραφέας. ‘Εζησε τον 1ο
αιώνα π. Χ. Οι αρχές του για την επιλογή της τοποθεσίας όπου πρέπει χωροθετείται μια πόλη,
παραμένουν μέχρι σήμερα στην “πρώτη γραμμή”, αφού σχετίζονται μεταξύ άλλων με τον προ-
σανατολισμό, τις κλιματικές συνθήκες και τους διαθέσιμους φυσικούς πόρους.
7.Μετά τον Μεσαίωνα, οι πόλεις μεγαλώνουν και “ανοίγουν”. Η μετά-μεσαιωνική περίοδος
χαρακτηριζόταν από την μέθοδο της “προοπτικής των μεγάλων αρτηριών και κυκλικών πλατει-
ών”. Αυτό ήταν αρκετά καινοτόμο για την εποχή γιατί μέχρι τότε υπήρχε μόνο ένα κέντρο...
Είναι πασίγνωστο ότι οι αρχές της πολεοδομίας και της χωροταξίας υπάρχουν διαθέσιμες από
την αρχαιότητα, αρχής γενομένης από την Ελλάδα. Παρόλα αυτά, σήμερα εξακολουθούν να μας
προκαλούν κεφαλόπονο στις ελληνικές πόλεις. Εν έτει 2014 εξακολουθούμε να συζητάμε για
το Ρυθμιστικό Σχέδιο της Θεσσαλονίκης (ΡΣΘ), σε κάποιες περιπτώσεις αγνοώντας βασικές
αρχές.
πηγή
