Το αντιαναπτυξιακό μοντέλο της εγχώριας λιανικής αγοράς φυσικού αερίου καταδεικνύουν τα επιχειρήματα της τρόικας για την κατάργηση του αποκλειστικού δικαιώματος προμήθειας που έχει παραχωρηθεί στις υφιστάμενες ΕΠΑ. Ενα από τα βασικότερα επιχειρήματα της τρόικας είναι ότι η έλλειψη ανταγωνισμού θα αποτρέψει την ελληνική οικονομία από το να επωφεληθεί από την άφιξη του ανταγωνιστικού αερίου όταν ο αγωγός ΤΑP θα είναι πλήρως λειτουργικός, με οφέλη που μπορούν να φτάσουν τα 440 εκατ. ευρώ.

Αυτό θα συμβεί, διότι η λιανική αγορά φυσικού αερίου λειτουργεί μονοπωλιακά σήμερα κατά παρέκκλιση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, με σχετική άδεια που παρείχε η Ε.Ε. Οι ΕΠΑ που έχουν συσταθεί στις περιοχές Αττικής, Θεσσαλίας και Θεσσαλονίκης έχουν διασφαλίσει με συμβάσεις από το ελληνικό Δημόσιο δικαίωμα αποκλειστικής προμήθειας των καταναλωτών στα γεωγραφικά όριά τους για 30 χρόνια (λήγει το 2030). Αντίστοιχη εξαίρεση για μικρότερο χρονικό διάστημα πήρε η Ελλάδα για την ανάπτυξη τριών ακόμη ΕΠΑ στις περιοχές για τις οποίες βρίσκεται σε εξέλιξη διαγωνισμός προσέλκυσης επενδυτών.
 
Σύμφωνα με την τρόικα, οι καταναλωτές που προμηθεύονται αέριο από τις ΕΠΑ πληρώνουν 15-20% υψηλότερες τιμές από τους μεγάλους επιλέγοντες πελάτες. Στην τελευταία αυτή κατηγορία ανήκουν επιχειρήσεις με κατανάλωση άνω των 100 GWh που έχουν δικαίωμα εναλλακτικού προμηθευτή. Σύμφωνα με την τρόικα η κατανάλωση αυτή είναι πολύ υψηλή για την Ελλάδα, αφού αντιστοιχεί μόνο σε 12 εγκαταστάσεις και επομένως η προμήθεια αερίου σε νοικοκυριά, μικρές επιχειρήσεις ακόμη και μεγαλύτερους βιομηχανικούς καταναλωτές είναι μονοπώλιο των ΕΠΑ και της ΔΕΠΑ. Ολοι αυτοί οι καταναλωτές δεν θα μπορούν μέχρι το 2030 να προμηθευτούν αέριο από άλλο προμηθευτή και συνεπώς ούτε το φθηνότερο αέριο του αγωγού TAP. Η κατάσταση, σύμφωνα με την τρόικα, θα χειροτερέψει με τη δημιουργία των νέων ΕΠΑ, διότι επιλέγοντες πελάτες που σήμερα βρίσκονται εκτός ΕΠΑ θα χάσουν την επιλεξιμότητά τους και το δικαίωμα να βρουν εναλλακτικό προμηθευτή. Με δεδομένη την κατάσταση στην αγορά και τα μονοπώλια που έχουν παραχωρηθεί, υποστηρίζει η τρόικα, δεν είναι ελκυστική η είσοδος στην αγορά νέου παίκτη καθώς αυτός δεν θα μπορεί να αποκτήσει μεγάλη πελατειακή βάση ώστε να αποσβέσει τα κόστη του. Ενδεικτικά της έλλειψης ανταγωνισμού είναι τα στοιχεία που δίνει η τρόικα για τις τιμές των ΕΠΑ. Το 2010 ήταν κατά 22% υψηλότερες από τις τιμές επιλεγόντων πελατών της ΔΕΠΑ, το 2011 κατά 42%, το 2012 κατά 25% και το 2013 κατά 26%. Προκειμένου να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός στη λιανική αγορά η τρόικα προτείνει συγκεκριμένες αλλαγές που θα πρέπει να εφαρμοστούν το αργότερο μέχρι το 2016.

1. Την άμεση παύση της αποκλειστικής παραχώρησης για τις νέες ΕΠΑ.

2. Την τροποποίηση της ισχύουσας νομοθεσίας και τον εναρμονισμό της με το τρίτο ενεργειακό πακέτο απελευθέρωσης.

3. Διαχωρισμό των δραστηριοτήτων προμήθειας και δικτύου των ΕΠΑ και επαναδιαπραγμάτευση των υφιστάμενων παραχωρήσεων με σεβασμό των νόμιμων προσδοκιών των σημερινών μετόχων των ΕΠΑ. Οι καταναλωτές σε περιοχές όπου χορηγήθηκαν παραχωρήσεις σε ΕΠΑ θα γίνουν επιλέξιμοι μόλις ολοκληρωθεί η επαναδιαπραγμάτευση των συμβάσεων, αλλά όχι αργότερα από το 2016.

Η ελληνική πλευρά διεκδικεί στις συζητήσεις με την τρόικα ένα μεταβατικό ρεαλιστικό σχέδιο, που να διασφαλίζει τις μακροπρόθεσμες αποδόσεις των επενδύσεων στις υφιστάμενες ΔΕΠΑ, Για την ελληνική πλευρά είναι ιδιαίτερα κρίσιμη η παράμετρος της αξιοπιστίας του ελληνικού Δημοσίου έναντι των επενδυτών στην παρούσα φάση που τρέχει το πρόγραμμα αποκρατικοποίησης. Θέτει επίσης θέμα αδυναμίας καταβολής αποζημιώσεων στους επενδυτές των ΕΠΑ (ΕΝΙ και Shell) στην περίπτωση που το ελληνικό Δημόσιο υποχρεωθεί να αθετήσει τις υπογεγραμμένες συμβάσεις παραχώρησης που στηρίχτηκαν σε αποφάσεις παρέκκλισης της Ε.Ε.
πηγή