Η κατάργηση της δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου στην ηλεκτροπαραγωγή από το 2013 επηρεάζει έμμεσα, αλλά σημαντικά, την ανταγωνιστικότητα των βιομηχανιών έντασης ηλεκτρικής ενέργειας, σύμφωνα με προδημοσίευση μελέτης του ΙΟΒΕ, που περιλαμβάνεται στην τριμηνιαία έκθεση για την ελληνική οικονομία.
Ενώ επιχειρείται η αντιμετώπιση των επιπτώσεων από την απώλεια ανταγωνιστικότητας στις επιχειρήσεις που συμμετέχουν στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ) σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, η αντιμετώπιση του έμμεσου κινδύνου «διαρροής άνθρακα» υπόκειται στην ευχέρεια των κρατών-μελών. Οι οικονομικές επιπτώσεις από το αυξημένο έμμεσο κόστος εκπομπών σε κλάδους της ελληνικής βιομηχανίας είναι σημαντικές. Ακόμα και με τις σημερινές σχετικά χαμηλές τιμές των δικαιωμάτων, περίπου 95 εκατ. ευρώ προστιθέμενης αξίας, 15 εκατ. ευρώ φορολογικών εσόδων και πάνω από 1.900 θέσεις εργασίας χάνονται λόγω της έμμεσης «διαρροής άνθρακα», αναφέρεται στα συμπεράσματα της μελέτης.
Αυτές οι απώλειες αυξάνονται σε περίπτωση ανόδου της τιμής των δικαιωμάτων. Στο σενάριο 25 ευρώ/ tCO2, οι απώλειες σε όρους προστιθέμενης αξίας εκτιμάται ότι ανέρχονται σε 474 εκατ. ευρώ. Σε όρους απασχόλησης, χάνονται περίπου 9.600 θέσεις εργασίας, ενώ τα φορολογικά έσοδα του κράτους υπολογίζεται ότι μειώνονται κατά 75 εκατ. ευρώ.
Σε μεγάλο βαθμό αυτές οι αρνητικές συνέπειες μπορούν να αποφευχθούν με έναν μηχανισμό αντιστάθμισης του έμμεσου κόστους εκπομπών στους κλάδους που είναι εκτεθειμένοι στον κίνδυνο «διαρροής άνθρακα». Μηχανισμοί για αυτό τον σκοπό έχουν ήδη τεθεί σε ισχύ σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως στη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Νορβηγία.
Το κόστος του μηχανισμού σε μεγάλο βαθμό αντισταθμίζεται από την αποφυγή απώλειας φορολογικών εσόδων λόγω της διαρροής του άνθρακα. Η διαφορά μεταξύ του έμμεσου κόστους εκπομπών και των απωλειών φορολογικών εσόδων δεν ξεπερνάει τα 2,5 εκατ. ευρώ ακόμα και στο σενάριο υψηλής τιμής των δικαιωμάτων εκπομπής.
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της μελέτης, λαμβάνοντας υπόψη και τις σημαντικές απώλειες που μπορεί να φέρει το ενδεχόμενο μαζικών πτωχεύσεων επιχειρήσεων που ήδη αντιμετωπίζουν σημαντικές οικονομικές δυσχέρειες, το καθαρό αποτέλεσμα ενός μηχανισμού αντιστάθμισης του έμμεσου κόστους εκπομπών ενδέχεται να είναι θετικό ακόμα και σε δημοσιονομικούς όρους.
Στη μελέτη αναφέρεται ότι ο μηχανισμός αντιστάθμισης δεν χρειάζεται να χρηματοδοτηθεί με μετρητά, επιβαρύνοντας τη ρευστότητα του κρατικού προϋπολογισμού. Η αντιστάθμιση μπορεί να πραγματοποιηθεί με δωρεάν διάθεση δικαιωμάτων εκπομπής προς δημοπράτηση από το Ελληνικό Δημόσιο. Επιπρόσθετο πλεονέκτημα της αντιστάθμισης μέσω δικαιωμάτων αποτελεί η αυτόματη διασύνδεση του μηχανισμού με το ευμετάβλητο επίπεδο της τιμής των δικαιωμάτων. Το ύψος της αντιστάθμισης πρέπει να τεθεί στο επίπεδο που προβλέπουν οι κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ ανά εγκατάσταση, το οποίο ελαχιστοποιεί τις απώλειες για την οικονομία, χωρίς να εξαλείφει το κίνητρο προσαρμογής των διαδικασιών παραγωγής, ούτως ώστε να επιτευχθεί η μέγιστη δυνατή μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου.
Με σχετικά μικρή επιβάρυνση ή/και με θετικό συνολικά δημοσιονομικό αποτέλεσμα, η Πολιτεία έχει τη δυνατότητα να προστατέψει πολλές θέσεις εργασίας σε στρατηγικούς κλάδους της ελληνικής οικονομίας. Δεδομένης της κρίσιμης κατάστασης πολλών επιχειρήσεων στους κλάδους που είναι εκτεθειμένοι στον κίνδυνο «διαρροής άνθρακα», οι αρμόδιες Αρχές πρέπει να κινηθούν με ταχύτητα για τη διαμόρφωση μηχανισμού αντιστάθμισης του έμμεσου κόστους εκπομπών. Η προάσπιση των υφιστάμενων ανταγωνιστικών βιομηχανικών εγκαταστάσεων πρέπει να συμπεριληφθεί στις άμεσες στρατηγικές προτεραιότητες, σε εξίσου σημαντική θέση με την προσπάθεια εξεύρεσης νέων επενδύσεων στη χώρα μας, επισημαίνει το ΙΟΒΕ.
πηγή
